PANEM METABOLICZNY

Glukoza
Oznaczenie glukozy na czczo jest podstawowym badaniem pozwalającym ocenić metabolizm węglowodanów i wykryć ewentualną cukrzycę. Daje także informację o ewentualnych zaburzeniach w funkcjonowaniu wątroby, trzustki i tarczycy. Przekroczenie górnego zakresu wartości prawidłowych (100mg/l) jest wskazaniem do powtórnego wykonywania badania. Gdy potwierdzi się wynik podwyższony należy wykonać tzw. doustny test obciążenia glukozą.

Lipidogram
Badanie to pozwala ocenić ogólnoustrojową przemianę w zakresie tłuszczów. Nieprawidłowe wartości cholesterolu, frakcji HDL, LDL i trójglicerydów wskazują na zagrożenie miażdżycą, chorobą niedokrwienną serca oraz udarem mózgu i są wskazaniem do podjęcia leczenia farmakologicznego oraz zmiany dotychczasowego sposobu odżywiania i trybu życia.

Kwas moczowy
Oznaczenie kwasu moczowego jest przydatne do wykrycie tzw. dny moczanowej, któż atakuje stawy oraz nerki. Dna moczanowa nieleczona niszczy systematycznie stawy, co wiąże się z silnymi bólami zwłaszcza w obrębie palców. Do wzrostu poziomu kwasu moczowego we krwi przyczynia się nadmierne spożycie mięsa, zawłaszcza podrobów a także nadużywanie alkoholu.

Kreatynina
Jej stężenie we krwi zależy bezpośrednio od masy mięśni i od sprawności wydalniczej nerek. Usuwana jest z organizmu wyłącznie przez nerki i wzrost jej we krwi jest wynikiem nieprawidłowej pracy nerek, zwłaszcza kłębuszków nerkowych.

Mocznik
Jest końcowym produktem przemiany białek i jego stężnie we krwi jest wypadkową produkcji, która zachodzi w wątrobie oraz nerkowego wydalania. W chorobach nerek, gdy spada jego filtracja w kłębuszkach jego poziom we krwi wzrasta nawet kilkanaście razy co prowadzi do rozwoju mocznicy.

Białko całkowite
Białka surowicy głównie albumina są odpowiedzialne za utrzymanie objętości krwi krążącej, transport wielu substancji, za odporność organizmu i znakowanie stanów zapalnych. Wzrost białka całkowitego występuje m.in. w chorobach stawów, chorobach nowotworowych, przewlekłych schorzeniach wątroby oraz odwodnieniu organizmu (wymioty). Obniżenie tego parametru ma miejsce w: zespole nerczycowych, kłębkowym zapaleniu nerek, oparzeniach, krwawieniach, wysokiej gorączce i cukrzycy.

Albumina
Jest to główne białko występujące we krwi. Powstaje w wątrobie i dlatego uszkodzenie komórek wątroby prowadzi do spadku stężenia albuminy we krwi. Pełni w organizmie funkcje transportowe dla wielu składników (leki, pierwiastki śladowe, witaminy, bilirubina) oraz odpowiada za występowanie obrzęków w następstwie jej niedoborów.

Bilirubina całkowita
Pojęcie to obejmuje dwie składowe: bilirubinę wolna i bilirubinę związaną. Bilirubina jest podstawowym badaniem wykonywanym w chorobach wątroby, trzustki i dróg żółciowych, jest bardzo przydatna w diagnozowaniu żółtaczek i monitorowaniu ich przebiegu.

Elektrolity
Pojęcie to obejmuje oznaczenie potasu i sodu. Oznaczenie stężenia sodu we krwi pozwala na ocenę gospodarki wodnej organizmu. Pierwiastek ten jest niezbędny do życia i jest wydalany głównie przez nerki. Choroby nerek powodują wzrost lub spadek tego składnika i związane z tym odwodnienia lub przerzednienia organizmu. Oznaczenie potasu we krwi jest bardzo ważnym badaniem, gdyż jego zawartość wpływa w istotny sposób na pracę serca (arytmia). Niebezpieczny dla życia jest zarówno jego wzrost jak i spadek. Nerki odgrywają bardzo ważna rolę w utrzymywaniu prawidłowego poziomu tego pierwiastka we krwi.

Magnez
Jest pierwiastkiem niezbędnym do życia zwłaszcza dla prawidłowej pracy mięśni i nerwów. Jego niedobór powoduje drżenie mięśni oraz kołatanie serca zaś nadmiar prowadzi do zaburzeń rytmu serca, zaburzeń czynności pęcherza moczowego i zaparć.

Wapń
Jest ważnym pierwiastkiem w organizmie człowieka, który jest niezbędny do normalnej czynności komórek nerwowych oraz mięśni gładkich i poprzecznie prążkowanych. Wzrost stężenia wapnia w surowicy występuje między innymi w pierwotnej nadczynności przytarczyc, przedawkowaniu witaminy D3 oraz w złośliwych nowotworach. Obniżony poziom wapnia we krwi obserwuje się w niedoczynności przytarczyc, w przewlekłej niewydolności nerek, niedoborze witaminy D3 oraz zaburzeniach jego wchłaniania z przewodu pokarmowego.

Żelazo
Jego niska zawartość w organizmie prowadzi do tak zwanej niedokrwistości z niedoboru żelaza, która jest najczęściej spotykaną niedokrwistością niedoborową. Zwykle spotykana jest u kobiet które w trakcie miesiączki tracą duże ilości żelaza, a także u ludzi chorych na nowotwory oraz małych dzieci u których pokarm zawiera niską podaż żelaza.

ALAT
Stężenie tego enzymu jest największe w wątrobie dlatego też jest on wykorzystywany głównie w diagnostyce chorób wątroby i dróg żółciowych. W mniejszym stopniu jest obecny także w mięśniach szkieletowych, mięśniu sercowym i nerkach. Zwykle jest oznaczany wraz z ASPAT co zwiększa jego wartość diagnostyczną. Jest bardzo czułym wskaźnikiem uszkodzenia komórek wątrobowych (hepatocytów).

AspAT
Enzym ten występuje głównie w mięśniu serca, wątrobie, mięśniach szkieletowych, nerkach
i erytrocytach. W ciężkim zawale mięśnia sercowego wzrasta już po 4-6 godzinach osiągając maksymalne wartości w trzecim dniu od wystąpienia zawału. Wzrasta także w innych stanach sercowo-naczyniowych takich jak: dusznica bolesna, ostre reumatoidalne zapalenie mięśnia sercowego a także po zabiegach kardiochirurgicznych. W chorobach wątroby w ciężkim przebiegu (marskość, zatrucie grzybami, alkoholem lekami) wzrasta silniej niż ALAT.